Talking About Experiments

› Poom Rattavisit







For this post, I just want to share something fascinating. Some may have seen it already, for others this might be their first time. Flyfire is a project initiated by the SENSEable City Laboratory in collaboration with ARES Lab (Aerospace Robotics and Embedded Systems Laboratory). Unlike other projects I have seen lately, I find it quite striking. It also reminds me there’s never an end to experimentation as long as technology advances. I once read an interview of a Japanese filmmaker who said there’s nothing more to experiment. He believed everything had been experimented and the things we do today are just composition made from bits from earlier experiments. The way new ideas emerge only depends on how we connect these pieces. But I always wondered whether he truly believes there’s no need to experiment or the question was phrased to him in such a way that it distorted the meaning of the word ‘experiment’. Or was his definition of ‘experiment’ simply different from others? How do we define an experimental project? Is Flyfire considered one of them? Or does it resemble certain bits and pieces you have seen somewhere else before?

Click here for more information.

The Joy of Riding a Public Bus

› Poom Rattavisit



It was a pleasant morning in early January 2010. The sun was shining up high and the sky was a bit cloudy at times, with a gentle breeze comforting the pedestrians along the busy streets of Bangkok. The street vendors were setting up their shop and the smell of food were gracing through the air while the day was approaching afternoon. Some people were lining up, waiting to buy an early lunch. Others were moving about. A few were rushing to their destination, probably late for work. And I was on my way home.

After a morning meeting, with nothing else to do, I decided to go home. Getting off the BTS at its terminal station, it would still be another 20-minute drive to my house. I wondered when it would be a 5-minute walk instead…or was I hoping for the impossible? Anyway, walking down the stairs from the station, I could see a couple of taxis waiting to serve. Wouldn’t it be nice to have a chauffeur? Wouldn’t it be nice to ride straight home without stopping? Wouldn’t it be nice to lie on the back seat, take a nap and let the air-con soothes you? It was certainly tempting. But a more economical idea came into my mind. Figuring I wasn’t in such a hurry and feeling a bit nostalgic, I took a stroll towards the nearest bus stop.

When I was a high schooler, I was one of the few students who rode the public bus to school. Others had the school bus to pick them up, while some had a personal chauffeur. I didn’t have their privilege, but I considered myself fortunate, in a way at least. My father, of course, encouraged me to take the school bus, however, I was against it. Somehow, I was trying to be economical. (Don’t get the wrong idea though. The money I saved usually ended up being spent on something more extravagant. I’m not as stingy as you think.)

For others, every morning was a routine. They would wake up, get prepared, and, with someone driving for them, sleep all the way to school. Such was the life of my average fellow students. For me, every morning was an adventure. I got to see something different every day. There are always new faces turning up at the bus stop. People would pace about differently. If I woke up late, I should see a new crowd, and possibly a larger one at that. Waiting for the bus, preferably when I wasn’t in a hurry, was like a game. It was impossible to know when the bus would come, and while in a state of anticipation, boredom never came. Though when it finally turned up, there was always a chance there would be no seats left, and sometimes even nowhere to stand (and I would have to wait for the next bus). Once in a while I would get to stand right at the doorway, on the first step of the stairs leading up to the platform of the bus, with the door opened. Risky, of course, but exciting, and I quietly prayed that the bus driver wasn’t an aspiring racer in disguise.

A penny saved is a penny earned. And spending 3.50 Baht (the price of red public buses several years ago) to school each morning sure saved me considerably. Obviously, there were the alternative air-conditioned buses, but they were a tad more expensive. Spending less is a joy, don’t you agree? Moreover, air-conditioned buses were too comfortable. It would put me back to sleep. I would doze off while the bus went past my school and ended up having to take another bus on the other side of the road back a stop. It was a waste of time, but it had a touch of humor in it.

Unlike riding cars or taxis, public buses could engage you in random events. They may or may not be to your liking, but they color your experience. One event I could remember clearly was when I had a nosebleed on my way home from school. I was sitting comfortably, with the school bag on my lap, feeling tired and sleepy. In fact, I was half asleep when the bus suddenly came to an abrupt stop. Since there was no seat belt, my head thrust forward and my face smashed into the back rest of the seat in front. My nose took most of the impact and a few seconds later, it began to bleed. Without any tissue, I tried to pinch my nose and make it stop, which was pretty useless. Eventually, a fellow passenger, out of the kindness of her heart, offered me a pack of tissue. I made quite a scene back then. It was painful…enough to make me feel alive.

There are, of course, many more interesting events. Some I can recall more vividly than the others. Once I was sitting next to a teenage girl. She was dozing off with her head resting on my shoulder, obviously without any permission. As a teenager myself, I certainly didn’t mind it at all. However, the second time a similar event occurred, it wasn’t a teenage girl, but an old lady. Now, that was quite awkward.

Thai bus drivers usually have a short-temper. I guess it’s in their blood. They are very easily irritated and once in a while, they would quarrel with other people driving on the same road. They would swear at the top of their lungs and race to the end of the earth when another driver pisses them off. When the driver of the car in front gives them a middle finger, they would ram their bus into that person’s car, if not, into someone else who is entirely innocent, just to satisfy their anger. The passengers would then have to continue their ride on another bus. Depending on how you look at it, this can simply be a real-life action entertainment. Believe it or not, it’s more thrilling than watching The Fast and the Furious. It’s humorously pathetic, but as long as you have the time, why not smile at it? This is the land of smiles, after all.

Public buses also give you the opportunity to do good deeds. When you see an elderly person, it’s a gentleman’s duty to offer him/her your seat. You won’t get anything except some sincere words of gratitude. Though that alone should be rewarding enough. On the other hand, under some circumstances, it’s quite tempting to take the role of a villain. When your destination is just a single stop away, you can hop on a bus, ask the conductor for directions and pretend you got on the wrong bus. Then you can drop off at the next stop free-of-charge. Quite silly, I know, but it often works. There may also be times when the conductor forget to collect your fare and it’s up to you whether to give him a call or stay shut up. I would usually vote for the latter.

With all these ever-changing events, how could a bus ride not be joyous? But unfortunately, I have to admit that ‘time’ is an obstacle to such pleasure. With the workplace being so far away from home, with the limited amount of time a day has to offer, and with a car at my disposal, I rarely take the public bus anymore. Of course, owning a car has its benefits but it can be a burden sometimes. Nothing’s as free as riding a public bus. Every ride is different and it can be surprising at times. Such is its unique joy. I wish I could just sit back and enjoy the view through its side window. Now, I can only look forward.

น้ำใจเล็กน้อยในโลกที่เร่งรีบ

› ภูมิ รัตตวิศิษฐ์



เมื่อวานผมแวะไปเซ็นทรัลเวิลด์มา หลังจากกินข้าวกลางวันเสร็จก็รู้สึกอยากดื่มโค้ก แต่เพราะไม่อยากซื้อที่ food court เลยเดินเข้าไปใน supermarket เพื่อหาโค้กสักกระป๋อง เมื่อเจอเครื่องดื่มดับกระหายที่ต้องการก็ไม่คิดดูอย่างอื่น เดินหาแคชเชียร์ทันที วนไปวนมาก็พบจุดชำระเงินที่เรียงกันอยู่เจ็ดแปดช่อง แต่ที่เปิดไฟมีอยู่แค่สองช่อง ทั้งคู่ดูคิวยาวพอๆกัน ช่วงที่ผมกำลังตัดสินใจอยู่ว่าจะใช้ช่องที่ใกล้ตัวที่สุดหรือจะเดินไปอีกสิบกว่าก้าวเผื่อมันจะเป็น ‘ทางด่วน’ ก็มีคุณป้าคนหนึ่งเข็นรถเข็นออกจากช่องธรรมดาไปยังช่องที่ผมนึกว่าเป็นทางด่วน พอตามแกไปก็ผบว่ามันไม่ได้ต่างอะไรกัน รู้งี้ไม่เดินมาอีกสิบกว่าก้าวให้เปลืองแรงหรอก ผมยืนถือกระป๋องโค้กเย็นๆ คิดนู่นคิดนี่ไปเรื่อยตามประสาคนรอจ่ายเงิน มองดูคุณป้าก็เห็นว่าแกซื้อของเยอะใช่เล่น ส่วนใหญ่เป็นของกิน ผักผลไม้เต็มไปหมด ป้าแกแต่งตัวง่ายๆ เสื้อโปโลสีเหลืองกับกางเกงยีน ปล่อยผมสบายๆออกจะยุ่งนิดๆ ตัวดำหน่อยๆ ผ่านไปครู่หนึ่งป้าแกก็หันมาหาผม ยิ้มให้เล็กน้อยแล้วชี้มาที่กระป๋องโค้กในมือผมพร้อมกับพูดสั้นๆว่า “ไปก่อน”

ผมจำไม่ได้ว่าครั้งสุดท้ายที่มีคนให้ผมไปก่อนเพราะของน้อยกว่านั้นเมื่อไหร่ แต่ผมจำได้ว่าล่าสุดผมโดนแซงคิว ซึ่งก็เป็นสิ่งที่เจออยู่เรื่อยๆ บ้างก็แซงไปแล้วทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น บ้างก็แอบเหลือบมามองหน้าส่งกระแสจิตให้รู้ว่า “กูรีบกว่า” ส่วนคนที่รู้สึกผิดนิดๆก็จะถามด้วยเสียงเบาๆว่า “เออ…อยู่ในแถวหรือเปล่าครับ” พอได้เจอคุณป้าคนนี้ ก็อดเอะใจไม่ได้ ผมไม่ใช่คนรู้จัก ไม่ใช่หลานเขา ไม่ใช่ดารา เป็นแค่ไอ้หนุ่มหน้าตี๋คนหนึ่ง แต่ป้าแกก็ให้ผมไปก่อน

ในโลกที่แสนจะวุ่นวาย ผู้คนเร่งรีบ เวลาเป็นเงินเป็นทอง ‘น้ำใจ’ คงเป็นอะไรที่หาได้ไม่ง่ายนัก อย่าว่าแต่น้ำใจที่มีต่อคนแปลกหน้าเลย บางครั้งแค่กับคนรู้จักจะเรียกออกมาสักหยดก็หมดแรงแล้ว แน่นอนว่าเวลาเป็นเรื่องสำคัญของหลายๆคน ถ้าคิดว่าช่วงที่เราตื่นอยู่นั้นมี 16 ชั่วโมง 5 นาทีก็ถือเป็น 0.5% ของเวลาทั้งหมด ซึ่ง 0.5% นี้หลายคนก็ยังไม่ยอมสละให้กับ ‘น้ำใจ’ เลย บางครั้งก็อดคิดไม่ได้ว่าเดี๋ยวนี้น้ำใจคงจะหาได้แต่ในโฆษณา—ต้องมีเพลงเพราะๆประกอบ มีผู้ชายหน้าใสผู้หญิงหน้าสวยมาแสดง มีมุมกล้องงามๆ จบด้วยโลโก้องค์กร พร้อมกับสโลแกนคมๆ—กลายเป็นของที่ต้องจ้างกันไปแล้ว

มองในอีกแง่มุมหนึ่ง มันอาจจะทำให้การแสดงน้ำใจเล็กๆน้อยๆนี้ดูมีค่าขึ้นหรือเปล่า? เป็นประเด็นที่ถึงกับต้องเอามาพูดถึง ถ้าทุกคนมีน้ำใจ เราก็จะเห็นค่ามันน้อยลง? ไม่ต้องหยิบมาเขียนเป็นเรื่องแบบนี้?

จำได้ว่าตอนอยู่ ม.ปลาย มีวิชาหนึ่งเรียกว่า Ethics อาจารย์เป็นฝรั่งผมหงอกหน้าซื่อๆ แกเป็นอาจารย์ที่ใจดีที่สุดและดูเหมือนจะขี้เกียจที่สุดคนหนึ่งด้วย จะชอบลาไปดูดาวบ่อยๆ เวลาเรียนก็ไม่ได้ทำอะไรมาก นั่งคุยกับเด็กไปวันๆ ถ้าใครจำ John Keating ในภาพยนตร์เรื่อง Dead Poets Society ได้ก็อาจจะนึกภาพออก แต่อาจารย์ผมคงไม่ได้เป็นแรงบันดาลใจถึงขนาดนั้น การบ้านก็มีอยู่นับชิ้นได้จนไม่รู้ว่าแกมีวิธีให้เกรดอย่างไง อาจจะดูว่าเด็กแต่ละคนมีจริยธรรมมากน้อยแค่ไหนก็ได้ ผมจำไม่ได้ว่าผมได้เกรดอะไร แต่ที่แน่ๆผมไม่ได้ A หรือ A- อะไรแบบนั้น แกคงมองออกว่าผมไม่ใช่คนประเสริฐนัก เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อวานทำให้ผมคิดถึงคำพูดสุดท้ายที่ได้ยินจากแก วันนั้นเป็นวันสุดท้ายของโรงเรียน ผมกับเพื่อนอีกคนหนึ่งเป็นสองคนสุดท้ายที่กำลังจะเดินออกจากห้อง พอเดินไปถึงประตูก็หันมาบอกลาอาจารย์ แกยิ้มตอบซื่อๆในแบบของแก แล้วก็พูดออกมาสั้นๆว่า “Be nice.”

War and Peace from a Simple Man's Perspective

› Poom Rattavisit



I’m not a literary scholar nor a bookworm but, like many others, I do read for pleasure, and occasionally, knowledge. Though, when I was in high school, reading was a pain in the ass. It was like meditation, you either love it or hate it. If you hate it, you’ll surely fall as sleep after five minutes. As a matter of fact, I considered reading a couple-of-hundred-pages book a tour de force. Once, there was this simple school assignment — read any book you want, and, obviously, I took the easy way out. I picked the shortest serious-looking book available, The Pearl, by John Steinbeck (which turned out quite good IMHO). The 2001 Penguin paperback edition of the book has only 96 pages. It was very thin, approximately 0.6 cm in thickness…my kind of book.

After college, however, I took more pleasure in reading. I started to enjoy all kinds of narrative but there were still books I avoided, at least for the time being. War and Peace was one of them. It was in my must-read list, though somewhere at the bottom. Like I said before, I read for pleasure, and War and Peace doesn’t look so pleasurable. The sheer size of it is daunting. It would take a while to finish and I wasn’t sure I could maintain my interest that long. But it was for these very reasons I decided to go through with it.

Before I buy a book, I usually do some ‘superficial’ research. Not too much to spoil it but enough to know what to expect. I did the same for War and Peace, but my approach in reading it was a little different. I didn’t look at it as an entertainment nor a piece of intelligent writing, though anyone who reads it would get quite a bit of history on Napoleon’s invasion of Russia and Russian culture. To me, reading Tolstoy was a ‘project’. Finishing it would be an achievement, at least for someone who used to hate reading.

I’m not going to talk about or comment on the story. If you’re looking for an insight review or analysis, Google’s your friend. The web already has an abundance of them, written by more qualified people than I am. But if you asked me how the ‘project’ went, I would be glad to give you my ‘very’ personal, simple, and brief evaluation. It wasn’t one of the more enjoyable books. The story progressed slowly and occasionally worked as an alternative for sleeping pills. Sometimes I lost concentration even though my eyes were rolling across the pages. The book itself was heavy and while reading it, I was physically uncomfortable. It also took longer than I thought to finish. But all in all, (here comes the cliché) it touched my heart. The vividness of the characters, their romances and tragedies, so rich and powerful, it’s quite impossible not to sympathize with them.

After swallowing War and Peace, most of the other novels I read seem like hors d’oeuvres (not qualitatively, of course). The text wasn’t the most difficult out there, but the emotion it evoked was intense. It’s obviously not something that would put me in a cheerful mood. At the end of the journey, however, I felt rather optimistic. It was a ‘colorful’ ride. But now it’s time for dessert, and I think I’ll go for something light. Whew…finally back on diet.

คุณค่าที่อ่านไม่ได้

› ภูมิ รัตตวิศิษฐ์



“It isn’t only a book you are taking with you but its novelty as well…”
— Italo Calvino (If on a Winter’s Night a Traveler)

เมื่อหกปีที่แล้ว จำไม่ได้ว่าเดือนไหนวันอะไร แต่ผมได้เข้าไปในร้านหนังสือ เพื่อหาซื้อหนังสือเรื่อง The Hobbit เขียนโดย J.R.R. Tolkien แน่นอนว่าหนังสือเล่มนี้อยู่ในหมวด Fantasy และแน่นอนว่ามันต้องอยู่ในหมู่นักเขียนที่มีชื่อขึ้นต้นด้วยตัว ‘T’ ผมไล่สายตาไปตามชั้นวางหนังสือจนเจอ The Hobbit, The Hobbit, และ The Hobbit มันมีอยู่สามเล่ม ความหนาสามขนาด ปกสามแบบ โดยสามสำนักพิมพ์ แต่มีหนึ่งผู้เขียน ผมหยิบมันออกมาดูทั้งสามเล่ม อ่านข้างในไปสองสามบรรทัดเพื่อเช็คว่าเหมือนกันมั้ย พลิกดูด้านหลังก็เจอป้ายราคาแปะอยู่ แน่นอนว่ามีสามราคา และแน่นอนว่าตามสันดานคนไทย ผมเลือกเล่มที่ถูกที่สุด

เมื่อเดือนที่แล้ว ผมได้เข้าไปในร้านหนังสือ Kinokuniya ที่ Siam Paragon เพื่อหาซื้อหนังสือเรื่อง The Three Musketeers เขียนโดย Alexandre Dumas แน่นอนว่าหนังสือเล่มนี้อยู่ในหมวด Literature และแน่นอนว่ามันต้องอยู่ในหมู่นักเขียนที่มีชื่อขึ้นต้นด้วยตัว ‘D’ ผมไล่สายตาไปตามชั้นวางหนังสือจนเจอ The Three Musketeers อยู่หลายเล่ม ความหนาหลายขนาด ปกหลายแบบ โดยหลายสำหักพิมพ์ แม้จะมีเวอร์ชั่นภาษาอังกฤษอยู่สองสามเวอร์ชั่น แต่มีหนึ่งผู้เขียน (ถ้าไม่รวม Auguste Maquet ที่ไม่ได้รับเครดิต) ผมเปิดดูมันทุกเล่ม เนื้อหาข้างในก็เหมือนๆกัน สุดท้ายเลยมาลงเอยกับฉบับของสำนักพิมพ์ Penguin ที่คนหลายคนคุ้นเคย ของ Penguin เองมีอยู่สามฉบับ คนแปลคนเดียวกัน เล่มแรกราคา 567 บาท เล่มที่สองราคา 560 บาท เล่มที่สามราคา 505 บาท ผมเลือกเล่มที่สาม…

แต่พอดูดีๆ เล่มที่สามนั้นมีตำหนิที่ค่อนข้างน่าเกลียด ผมจึงไปถามพนักงานที่เคาน์เตอร์ว่ามีเล่มใหม่มั้ย เช็คไปเช็คมา เขาบอกว่าสาขานี้ไม่มีแล้ว แต่ที่ Emporium มี สภาพไม่ใช่ 100% ซะทีเดียว แนะนำให้ไปดูด้วยตัวเอง คิดๆดูแล้ว ผมเลือกเล่มใดเล่มหนึ่งจากอีกสองเล่มก็ได้ ราคาต่างกันแค่เจ็ดบาทเอง แต่ผมเลือกที่จะไป Emporium…

ค่าเดินทาง ค่าเสียเที่ยว ค่าเหนื่อย ค่าเวลา รวมกันแล้ว ก็น่าจะร้อยกว่าได้ ทำให้หนังสือ 505 บาท กลายเป็น 600+ บาท ทันที พอไปถึง Kinokuniya สาขา Emporium ผมก็เดินตรงไปหาเป้าหมาย สภาพหนังสือเป็นที่น่าพอใจ ผมซื้อมัน พร้อมกับคิดในใจว่า “คุ้มแล้วที่มา”



ทำไมถึงต้องเป็นเล่มนั้น เป็นเล่มอื่นไม่ได้? เพราะผมรู้สึกว่าเล่ม 505 บาท นั้นมี ‘คุณค่า’ มากที่สุด การประเมินคุณค่าของหนังสือของแต่ละคนย่อมแตกต่างกันไป บางคนอาจจะมองแค่ราคา บางคนที่เนื้อหา บางคนที่ความสวยงาม บางคนที่หน้าปก บางคนที่ชื่อนักเขียน บางคนที่คำชมจากนักวิจารณ์ บางคนที่ความเก่าแก่ บางคนก็รวมๆกันทั้งหมด

ตอนผมเรียนอยู่มหาวิทยาลัยชั้นปีที่ 3 ในวิชา Typography อาจารย์ได้นำหนังสือที่เขาได้ซื้อๆไว้มาให้ดูเป็นตัวอย่าง บ้างก็เกี่ยวกับการออกแบบ บ้างก็เป็นวรรณกรรม บ้างก็วิชาการ ทั้งหมดดูสวยงามมีราคากันทั้งนั้น เปิดดูไปซักพัก ผมอดส่งสัยไม่ได้ว่าเขาอ่านทั้งหมดนี้เลยเหรอ ก็เลยถามเขาไป อาจารย์ยิ้มนิดๆแล้วพูดว่า “เปล่าๆ เราจะไม่ซื้อหนังสือเพราะความงามของมันเลยเหรอ?” ผมเลยตอบกลับไปในใจว่า “ไม่ครับ ผมไม่มีตังค์ให้เผาเยอะขนาดนั้น” ถึงตอนนี้ผมก็ยังไม่เคยซื้อหนังสือเล่มไหนเพราะความงามของมันอย่างเดียว เวลาเลือกซื้อหนังสือ ผมต้องคิดก่อนว่าเล่มนี้ผมจะอ่านมันมั้ย แต่อ่านจบหรือไม่นั่นอีกเรื่อง…

ย้อนกลับไปไกลกว่านั้น ตอนผมอยู่ ม.ปลาย มีคนพูดถึงความงามของหนังสือในอีกแง่มุมนึง เขาไม่ใช่นักออกแบบ ไม่ได้สอน Typography แต่เป็นอาจารย์คณิตศาสตร์อยู่ที่โรงเรียนไทยแห่งนึง ผมได้มีโอกาสไปเรียนพิเศษกับเขา ผมเป็นเด็กโรงเรียนนานาชาติ ตำราเรียนที่ผมนำไปด้วยจึงเป็นภาษาอังกฤษ แต่เราก็สามารถพบกันครึ่งทางได้ไม่ยาก อาจารย์เขาดูโจทย์ปั๊บก็รู้เลยว่าต้องทำอะไร เขาไม่ค่อยได้อ่านพวก instruction เพราะอ่านภาษาอังกฤษไม่ค่อยออก บางครั้งก็จะให้ผมแปลให้ แต่ก็จะจับใจความได้เสมอ พร้อมกับสอนวิธีลัดตั้งแต่เริ่มให้เลย จนผมต้องขอให้แกพาผมอ้อมบ้าง มีอยู่วันหนึ่งผมไปเรียนตามปกติ ตำราเรียนกางอยู่บนโต๊ะเหมือนวันก่อนๆ ผมนั่งแตกโจทย์อยู่เงียบๆ แล้วอาจารย์เขาก็พูดขึ้นมาว่า “หนังสือเรียนภูมินี่สวยดีนะ ดูน่าเรียนน่าสอน ดูเข้าใจง่าย” ผมเองไม่ค่อยได้เห็นตำราเรียนของโรงเรียนไทยแต่ก็พอนึกออก กระดาษเหลืองๆกับตัวอักษรดำๆทั้งเล่ม แค่เห็นปกก็ไม่อยากเปิดแล้ว เทียบกับตำราเรียนของนอกที่พิมพ์ด้วยสี่สีเกือบทั้งเล่ม ที่มีภาพประกอบและสีสันมากมาย คณิตศาสตร์ไทยดูเป็นอะไรที่ ‘ยาก’ กว่ามาก

มีคนหลายคนบอกว่า ความสวยมันก็แค่ภายนอก แค่เปลือก หรืออะไรทำนอง “Don’t judge a book by its cover” แต่ภายนอกนั้นมีแค่ความสวยงามอย่างเดียวเหรอ? นักออกแบบหลายๆคนคงเถียงหัวชนฝาว่าฟอร์ม (ภายนอก) นั้นต้องสื่อถึงเนื้อหาข้างในด้วย แล้วถ้าเป็นมุมมองของคนอื่นที่ไม่ใช่นักออกแบบล่ะ? ฟอร์มมีความหมายอะไรสำหรับเขา นอกเหนือจากความสวยงาม?

ในภาพยนตร์เรื่อง Finding Forrester กำกับโดย Gus Van Sant มีฉากนึงที่ Jamal Wallace (Rob Brown) นักศึกษามหาวิทยาลัยผู้มีพรสวรรค์ในการเขียน เข้ามาหานักเขียนรางวัลพูลิตเซอร์ William Forrester (Sean Connery) ที่อพาร์ทเมนท์ของเขา และได้นำหนังสือเรื่อง Avalon Landing มาให้เขาดูพร้อมกับขอคำปรึกษา ซึ่งหนังสือเล่มนี้ Forrester เองเป็นผู้เขียน เขาเปิดมันดูผ่านๆจนไปเจอหน้าที่มีการพับมุมกระดาษ ทำให้เขาพูดออกไปว่า “Oh, Christ, you’ve dog-eared one of them. Show a little respect for the author, huh?”

แน่นอนว่าในสายตาคนอื่น สิ่งที่ Jamal Wallace ทำนั้นดูเหมือนจะเป็นเรื่องเล็ก เขาทำให้ ‘ฟอร์ม’ ของหนังสือเสียหายไปนิดเดียว ไม่ใช่ปัญหาใหญ่อะไร แต่ประเด็นที่น่าสนใจคือเรื่อง ‘ความเคารพ’ หรือ ‘ความนับถือ’ ซึ่งสองสิ่งนี้มักจะมาพร้อมกับ ‘ความเอาใจใส่’

หนังสือดีๆเล่มนึงมีคนร่วมงานอยู่หลายคน ไม่ว่าจะเป็นนักเขียน ผู้เรียบเรียง ผู้แปล นักวิจารณ์ นักวาดภาพประกอบ นักออกแบบ สำนักพิมพ์ โรงพิมพ์ รวมไปถึงผู้อ่านเองด้วย และอาจจะอีกหลายๆองค์กรที่มีส่วนร่วมในการทำให้หนังสือมี ‘ตัวตน’ ขึ้นมา นักเขีียนที่ดีย่อมเอาใจใส่งานของตนเป็นอย่างมาก ซึ่งแน่นอนว่าต้องใช้เวลาและความอดทน สำนักพิมพ์ที่ดีย่อมให้เกียรติกับสิ่งที่เขาทำ ผู้เรียบเรียงเองย่อมรักมันไม่แพ้ผู้เขียน นักวาดภาพประกอบย่อมวาดภาพให้สอดคล้องกับเนื้อหา นักออกแบบเองก็เช่นเดียวกัน ต้องใส่ใจเรื่องการจัดเรียงตัวอักษรและรูปเล่ม และต้องทำให้ผู้อ่านอ่านสบายที่สุด ทั้งหมดนี้ผมเห็นว่ามันเป็นการแสดงความเคารพต่อกันและกัน ให้เกียรติกับคนและงาน การทำให้หนังสือออกมาดีที่สุด การเลือกคนรับผิดชอบที่เหมาะสมที่สุด ต้องใช้เงินมากกว่าปกติ หนังสือก็แพงขี้นเป็นธรรมดา แต่ผมเชื่อว่าผลลัพธ์ที่ได้มี ‘คุณค่า’ ไม่แพ้ราคา และคุณค่าตรงนี้อาจจะอยู่เหนือความสวยงามด้วยซ้ำไป


*สำนักพิมพ์บางที่ให้ความสำคัญกับตัวอักษร ซึ่งเป็นอะไรที่หลายๆคนอาจจะมองข้าม หนังสือหลายเล่มจากสำนักพิมพ์ Alfred A. Knopf หรือ Everyman’s Library มีข้อความเกี่ยวกับตัวอักษรที่ใช้และเครดิตผู้ออกแบบอยู่หน้าหลังๆ

การที่ผมต้องจ่ายเงินเพิ่มขึ้นอีกร้อยสองร้อยบาทให้กับหนังสือดีๆเล่มนึงที่ผ่านขั้นตอนพิถีพิถันเหล่านี้ ผมก็คิดว่ามันคุ้มค่า เพราะผมไม่ได้แค่จ่ายให้กับความสวยงามและเนื้อหา แต่จ่ายให้กับความเอาใจใส่ของทุกคนที่ได้ร่วมทำหนังสือเล่มนี้ อาจจะเรียกว่าเป็นการแสดงความเคารพในฐานะผู้ซื้อก็ว่าได้

ป.ล. หลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไม The Three Musketeers เล่มที่ผมเลือกจึงมีราคาถูกที่สุด แต่กลับดูดีที่สุด ผมเองก็ตอบไม่ได้เหมือนกัน อาจจะเป็นเพราะฉบับนี้เป็นฉบับที่เก่ากว่า ถูกตีพิมพ์มาก่อน ถึงกระนั้นผมก็คงยืนยันอะไรไม่ได้ ส่วนเรื่อง The Hobbit มีคนหลายคนบอกว่าดี สนุกมาก แต่สุดท้ายผมก็อ่านไม่จบ แล้วถ้ามีคนถามว่าผมจะกลับไปอ่านมันมั้ย ผมก็คงตอบว่า “อาจจะนะ แต่มันไม่ชวนอ่านเอาซะเลย”